Orgels en hun geschiedenis Orgels en hun geschiedenis

In onze Hofkerk en Nieuw Perspectief staan een paar prachtige kerkorgels.
 
In de Hofkerk.

Voordat er sprake was van een orgel in de kerk, was de schoolmeester of koster voorzanger tijdens de kerkdiensten. In het voorjaar van 1878 gaven de leden van de Hervormde Gemeente te kennen dat ze graag een orgel in het kerkgebouw wilden hebben “tot opluistering der openbare godsvereering” en “ter begeleiding van het kerkgezang.” De kerkvoogden gaven gehoor aan deze wens. Dankzij fl. 600,-  uit het legaat van Mr. U. H. Wielinga Huber, eigenaar van onder andere Bennema State, konden de kerkvoogden een orgel bestellen bij de firma Petrus van Oeckelen en Zonen, orgelmakers, in Haren. In het najaar van 1879 werd het orgel boven de ingang, wat nu de galerij is, geplaatst. De Kerkvoogdij kwam nog wat geld te kort en leende fl. 850,- van de Diaconie. Jaarlijks zou fl. 100,- voor 1 oktober worden afgelost tot het volledige bedrag was terug betaald. Op 30 november 1879 werd het nieuwe orgel in de ochtenddienst “plechtig aan zijn bestemming gewijd.” Ds. van Loenen sprak naar aanleiding van psalm 150 over de waarde van orgelmuziek in de protestantse godsdienstoefening. De orgelmakers waren ook aanwezig in deze dienst. 
Al meer dan 100 jaar is het orgel in onderhoud bij de firma Bakker & Timmenga uit Leeuwarden. Het orgel werd en wordt jaarlijks gestemd en nagekeken. In 1905 werd het front van het orgel gerestaureerd. In 1951 werd het orgel, op verzoek van de Kerkvoogdij, door de orgelcommissie van de Nederlandse Hervormde Kerk aan een onderzoek onderworpen. De kosten van deze restauratie werden geschat op fl. 4.000,-. Helaas waren de financiën voor deze restauratie ontoereikend, zodat het niet doorging.
In 1967 werd het orgel door  W. Yedema en H.P. Dam gerestaureerd. Na deze restauratie gingen er stemmen op om het orgel te laten vervangen door een "elektronisch begeleidingsinstrument". Dankzij de positieve bevindingen van dirigent en toonkunstenaar P. Post en Bakker & Timmenga werd besloten het orgel volledig te restaureren en uit te breiden met een mixtuur. 
In 1981 werd de kerk gerestaureerd en verhuisde het orgel van de west- naar de oostzijde van de kerk. Dit om meer zitplaatsen te creëren. Tijdens deze restauratie werden de twee beelden die op het orgel stonden, vervangen door de bollen die boven op de regentenbank stonden. De beelden verhuisden naar Stichting Alde Fryske Tsjerken.



In 2003 werd besloten het houtwerk aan te pakken. Voor de heer L. J. M. Riksma was dit de eerste grote opdracht als restaurateur van kerkelijke kunst. De houtworm werd verwijderd, dat wat stuk was, hersteld en er werden kleuren aangebracht. Het goud is echt bladgoud en werd met precisie aangebracht op de diverse onderdelen.Op de foto de heer Riksma bezig met de restauratie van de harp welke bovenop het orgel staat.
Vele jaren later, in 2015, was er ook een renovatie van het orgel nodig. In het kerkblad verscheen toen het volgende bericht :" Onlangs is het Van Oeckelen orgel uit De Hofkerk aan de Rijksstraatweg gedemonteerd. Dit orgel, gebouwd in 1879 is al enkele keren grondig gerestaureerd maar na tientallen jaren werd het weer tijd voor onderhoud. Orgelmakerij Bakker en Timmenga heeft bijna het hele orgel gedemonteerd en meegenomen naar hun werkplaats. Op de front pijpen na zijn alle pijpen nu in de werkplaats van het bedrijf. Ook een groot deel van het houtwerk is daar nu en wordt voor zover noodzakelijk gerepareerd om het orgel zo origineel mogelijk te houden. Slechts in uiterste noodzaak wordt er nieuw gemaakt, iets wat maar sporadisch gebeurt. In het orgel zitten erg veel kleine houten onderdelen die echt 1 voor 1 ‘door de handen’ moeten. Toen dit Van Oeckelen orgel werd gebouwd was dat natuurlijk nog op handkracht met een soort hefboom maar later is er ook in dit orgel een electrische windvoorziening geplaatst. De balg zal van nieuw leer worden voorzien omdat bleek dat het leer aan vervanging toe was. Ook enkele andere onderdelen zullen worden vervangen".

Vrijdagavond 13 september 2015 is het van Oeckelen orgel in de Hofkerk in Hurdegaryp weer opnieuw in gebruik genomen. Theo Jellema (organist van de Grote of Jacobijnerkerk in Leeuwarden) heeft in drie muzikale blokken het orgel ingespeeld voor de aanwezigen. Hij heeft de geschiedenis van het orgel verteld. Bert Yedema van Bakker en Timmenga heeft uitgelegd wat er zoal is gerestaureerd. Daarna heeft de voorzitter van de orgelcommissie op symbolische wijze het orgel weer overgedragen aan de kerkrentmeesters, door twee kleine orgelpijpjes in een in goud gespoten doos te overhandigen aan de voorzitter van het College van Kerkrentmeesters. Hiermee kwam een (voorlopig) einde aan een geschiedenis van restauraties.

In (nieuw)Perspectief.

In het begin was musiceren een groot woord en een klein begrip. De organisten moesten zich in (Nieuw) Perspectief vermaken met een trapharmonium. In 1961 was het dan zover: een echt orgel. De firma Fonteijn en Gaal werd de bouwer. Er kwam een orgel met een electro pneumatische tractuur. Het inwendige van het eerste orgel was niet altijd een lang en betrouwbaar leven gegeven. Ondanks de goedkopere kwaliteit heeft het gespeeld tot 1996. De laatste jaren kwamen er steeds meer uitvalverschijnselen. Er werd besloten om een nieuw orgel te zoeken. Een orgel is duur en daarom werden er vele acties gehouden, van de verkoop van orgelwijn tot de verkoop van de frontpijpen, pijpen die later bij sommige gemeenteleden als regenpijpen bij schuurtjes dienst deden. Ook de kerstmarkt leverde een aanzienlijk bedrag op.



In de Filadelfia-kerk te Groningen, welke inmiddels was overgenomen door het Leger des heils, stond in een nis van de kerk het orgel. De diensten daar werden begeleid door hun eigen brassband. Dus...Na pittige onderhandelingen en een uniek bouwcontract met de orgelbouwer kwam er witte rook uit de schoorsteen: we kregen een nieuw en bijzonder orgel. De grote deuren van de kastenwand in Groningen werden opgeslagen en de orgelkast die slechts gedeeltelijk bestond werd aangevuld en deels vernieuwd. Het orgel werd voorzien van nieuwe kleuren. De kleur van het hekwerk achter de frontpijpen is origineel gebleven. Ook de lessenaar is ongewijzigd in de houtkleur. Dat is een kenmerk van alle Mense Ruiter Orgels. Op 28 november 1997 nam de kerkenraad en de gemeente het orgel in ontvangst van de orgelbouwer en adviseurs, tijdens een feestelijke overdracht die werd afgesloten met een korte viering. De dag daarna was er een open dag en kon iedere belangstellende het nieuwe orgel bespelen. Zondag 30 november werd het orgel in de eerste dienst bespeeld.
 
 

terug